„Żegocińska książka kucharska” powstała w 1996
roku, jako jeden z projektów Grupy Turystycznej Stowarzyszenia Rozwoju Gminy i Wspierania
Przedsiębiorczości w Żegocinie, w ramach programu Strategia Rozwoju Gminy Żegocina
zrealizowanego na zlecenie Fundacji Programów Pomocy dla Rolnictwa ASAP przez Małopolski
Instytut Samorządu Terytorialnego i Administracji z Krakowa. Dotychczas ukazały się
już trzy wydania tej książki.
Wstęp do „Żegocińskiej książki kucharskiej”
O dużym zainteresowaniu Polaków sprawami jedzenia
świadczą liczne przysłowia, np.: „Przez żołądek do serca”, „Jak Polak głodny,
to zły”. Charakter polskiej kuchni skrystalizował się dopiero w końcu XVII wieku.
Cechowała ją duża liczba dań, różnorodność sposobów przyrządzania potraw oraz
znaczny udział mięsa, tłuszczu i przypraw. Ustabilizowały się także pory spożycia i
skład zasadniczych posiłków, tj. śniadań, obiadów i kolacji. Oczywiście inaczej
odżywiał się polski dwór, inaczej mieszczanie, inaczej prosty lud.
Jeszcze na początku XX wieku normalnym pożywieniem ludności Żegociny
była „bryja” gotowana z mąki razowej na wodzie lub mleku, polewka z suszonych
gruszek i jabłek, tzw. „pamuła” oraz placki z owsianej mąki pieczone na kamiennej
płycie przy ognisku kurnego pieca. Jedzono również kluski i placki ziemniaczane oraz
gotowane karpiele. Mięso pojawiało się tylko przy wyjątkowych okazjach. np. w tłusty
czwartek przed zapustami gotowano słoninę, a w zapusty smażono jajecznicę na
słoninie. Zwyczajową potrawą spożywaną przed obiadem w Niedzielę Wielkanocną była
„trzęsionka” złożona z maślanki z pokrajaną kiełbasą, jajkami, wędzonką i
chrzanem, święconymi w Wielką Sobotę. Na Wielkanoc pieczono chleb żytni razowy i
kołacz z razowej mąki z serem, który był ekstra przysmakiem do żytniego chleba. Po I
wojnie światowej zaczęto piec tzw. „bukta”- ciasto świąteczne upieczone z lepszej
jakości mąki kupowanej w sklepach. Nadal jednak podstawowym ciastem świątecznym
pozostawał „łopaciorz” - placek z serem pieczony w piecu chlebowym.
„Żegocińska książka kucharska” zawiera zebrane u miejscowych gospodyń
oryginalne, własnoręcznie przez gospodynie napisane, przepisy kucharskie. To
wypróbowane dawne i nowsze przepisy oparte na stosowanej w Żegocinie zasadzie:
„Smacznie, zdrowo i powoli - lecz do woli”.
Książka na pewno będzie wspaniałą i bardzo przydatną pamiątką z
pobytu w Żegocinie. Można ją kupić w Punkcie Informacji Turystycznej oraz w miejscowej
księgarni. Można także zamówić telefonicznie lub listownie i otrzymać ją za
zaliczeniem pocztowym. Sprzedażą wysyłkową zajmuje się Stowarzyszenie Rozwoju i
Wspierania Przedsiębiorczości w Żegocinie.